‘World Class Rapid Digitization of Cultural Heritage’
Atlassen van Blaeu
Toonneel des Aerdriicks | Regionaal Archief Leiden

De atlassen van Blaeu: een wereld op zich

Atlassen zijn wat omvang en formaat betreft niet gemakkelijk over het hoofd te zien. Picturae weet daar alles van, het heeft er immers al honderden in handen gehad. In opdracht van het Regionaal Archief Leiden nam Picturae de zorg voor een zeer kostbare atlas van de beroemde Amsterdamse kaartenmaker Joan Blaeu op zich. Met succes.

De Toonneel des Aerdriicx

In 1645 kreeg de stad Leiden het recht één van de bewindhebbers te leveren aan de Amsterdamse kamer van de VOC. Dit was mede aanleiding voor de stad om te investeren in de aanschaf van een uitgebreide atlas, onmisbaar om geïnformeerd mee te kunnen praten over de internationale handel. Voor de "somme van driehondert guldens" leverde in 1659 de befaamde Amsterdamse drukker, uitgever en kaartenmaker Joan Blaeu een atlas, speciaal voor Leiden voorzien van stadssleutels en gestempelde banden: de Toonneel des Aerdriicx.

De zeer kostbare atlas werd echter steeds kwetsbaarder en kon daardoor niet meer aan het publiek ter beschikking worden gesteld. Regionaal Archief Leiden schakelde Picturae in die de boeken zorgvuldig digitaliseerde, de scans van metadata voorzag en tenslotte een viewer ontwikkelde waarmee online door de atlas gebladerd kan worden. Binnen deze viewer kan via indexen simpel op land of plaats door de kaarten worden gezocht. Bovendien zijn de afdrukken van de prachtige kaarten van Blaeu eenvoudiger dan ooit te bestellen als fraaie reproductie. De basis voor dergelijke reproducties - en het enorme detail waarop in de viewer ingezoomd kan worden - zijn ten eerste de extreem hoge resolutie waarin is gedigitaliseerd en ten tweede de speciale belichting die zelfs de papiervezels tevoorschijn laat komen. Kortom, een stuk fotografische expertise die het mogelijk maakt dat we tot in de lengte der dagen van deze prachtige platen kunnen genieten. De atlassen mogen daarmee goed opgeborgen rusten.

 Joan Blaeu

Toonneel des Aerdriicks
Toonneel des Aerdriicks | RAL

Atlassen vormen eigenlijk een wereld op zich. De atlassen van de Amsterdamse kaartenmaker, uitgever en drukker Joan Blaeu zijn wereld- beroemd. In de Gouden Eeuw kon het specialisme van Blaeu zich ontwikkelen tot een uiterst succesvolle onderneming. Elke atlas in de zeventiende eeuw – de tijd van Blaeu – verschilde van de ander, omdat ze op bestelling werden samengevoegd.

De atlas gold als een soort statussymbool. Als je er een kon veroorloven, toonde je daarmee in feite aan dat je de wereld in eigen hand had. Als je geld over had dan breidde je hem uit met een ander deel, dus er bestaan wereldwijd nogal wat delen. Nu, 353 jaar later, staat Blaeu's Toonneel des Aerdriicx, ofte Nieuwe Atlas, in al haar glorie online op de site van het Regionaal Archief Leiden. Zes delen, met honderden kaarten, die een prachtig beeld geven van de wereld zoals men die in de Gouden Eeuw zag. Blader zelf door de beroemde atlas van Blaeu op de site van het Regionaal Archief Leiden.

Brochure Digitaliseren 2D

Meer weten over het digitaliseren van opzichten? Download hier de brochure »
2D scanning