‘Sharing ideas, enriching your cultural heritage’
Atlas der Neederlanden
UBA

Atlas der Neederlanden

De Atlas der Neederlanden is waarschijnlijk de grootste en meest complete atlas van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden die ooit werd samengesteld in de geschiedenis van de Lage Landen tot 1815. Dit immense verzamelwerk is door Picturae gedigitaliseerd.

Atlas der Neederlanden
UBA

Van 2013 tot en met 2015 viert ons land een historisch jubileum: het is dan tweehonderd jaar geleden dat het Koninkrijk der Nederlanden in een stapsgewijs staatkundig proces tot stand kwam. Ter gelegenheid van deze nationale herdenking bereiden Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en uitgeverij Asia Maior/Atlas Maior momenteel de uitgave in facsimile voor van een in alle opzichten uniek verzamelwerk: de Atlas der Neederlanden (AdN). Deze verzamelaarsatlas, één van de topstukken van de UvA, bevat 617 kaarten die gezamenlijk een zo goed als volledig beeld geven van het Nederlandse landschap in de periode 1650 tot 1815. De verzameling bevat unieke kaarten, gedrukt en handgemaakt.

De Atlas der Neederlanden verkeerde echter medio 2010 in slechte staat. Jan Werner, conservator van de afdeling Bijzondere Collecties, besloot daarom een project te startten om de atlas te restaureren, te conserveren en te digitaliseren. Op die manier zouden de waardevolle kaarten in de toekomst voor een groot publiek toegankelijk worden. Het digitaliseren van de negen boeken werd door Picturae gedaan. Zo werd een perfecte 1-op-1-reproductie van de atlas gemaakt. Er werd voor dit doel een speciale opstelling gemaakt en een reeks van testen waarbij de juiste belichting is gevonden voor het optimaal laten uitkomen van elke detail en structuren. Op die manier werden bijvoorbeeld vouwen bijna volledig weggewerkt. De verschillende formaten en staat van de kaarten maakten dit proces niet makkelijk maar het resultaat is prachtig.

Atlas der Neederlanden

Atlas der Neederlanden
UBA

In de Atlas der Neederlanden staat het werk van alle bekende cartografen en kaarten- uitgevers uit de laatste anderhalve eeuw voor 1815, onder wie Frederick de Wit, van wie Picturae ook kaarten heeft gedigitaliseerd. Al even breed en veelzijdig is de inhoud van het kaartmateriaal in de Atlas der Neederlanden. Daartoe behoren natuurlijk topografische detail- en overzichtskaarten, maar bijvoorbeeld ook kaarten van waterschappen, projectplannen voor bedijkingen en droogmakerijen, kust- en rivierkaarten, militaire kaarten, historische reconstructie kaarten en zelfs een aantal kaarten van de toenmalige overzeese bezittingen.

Veel van de gedrukte kaartbladen die nu gebonden in de Atlas der Neederlanden voorkomen, waren oorspronkelijk bedoeld om tot grote wandkaarten aan elkaar te worden geplakt. Van de slechts drie wandkaarten die ooit van de Zeven Provinciën werden uitgegeven bevat de AdN er twee in zeer bijzondere versies: het als enige overgeleverde exemplaar van Frederick de Wits kaart van de Noordelijke Nederlanden (1670, 4 bladen) en een prachtig gekleurde uitvoering van de kaart van Cornelis Danckerts in de uitgave van Covens & Mortier (ca. 1740, 9 bladen). Veel welgestelde n in de Republiek legden indertijd collecties aan van kaarten, plattegronden en topografische afbeeldingen, vaak met betrekking tot een bepaald geografisch gebied of een specifiek onderwerp. De kaarten en tekeningen voor zo'n verzameling werden in de regel losbladig aangeschaft.

Benieuwd naar de vorderingen van het project? Bezoek www.atlasderneederlanden.blogspot.com

Brochure Digitaliseren 2D

Meer weten over het digitaliseren van opzichten? Download hier de brochure »
2D scanning