‘Sharing ideas, enriching your cultural heritage’
04dec

Samenhang

Wie vanuit Picturae-perspectief kijkt naar erfgoed, denkt al snel aan digitalisering, maar niet alles is om te zetten in nullen en enen. Zoals gebouwen in de ruimte. Vier hoogleraren van het Netwerk Erfgoed & Ruimte doen een oproep om monumentenzorg niet te laten verstarren, maar juist te blijven prikkelen om een sterke rol te kunnen spelen in de moderne tijd.

Netwerk Erfgoed & Ruimte

Hun eerste gezamenlijke artikel beginnen de vier – Joks Janssen (Wageningen), Eric Luiten (Delft), Hans Rense en Jan Rouwendal (beiden VU Amsterdam) – met een samenvatting van de ontwikkelingen van het afgelopen decennnium, waarin de aandacht voor erfgoed explosief groeide en de rijksoverheid dat stimuleerde met het programma Belvedere: ‘Kerken kregen een tweede kans, oude binnenhavens werden opgeknapt voor de toeristen en verlaten fabriekscomplexen werden getransformeerd tot themapark of creatieve hotspot.’

Dat klinkt goed, maar de heren maken zich zorgen. De overheid heeft minder geld en de economische crisis trekt ook in de ruimtelijke ordening zijn sporen. De schrijvers stellen onder meer vast dat veel mensen zich bedreigd voelen, vooral in de gebouwde monumentenzorg, ‘een sector die vanouds sterk normatief dacht’. Ze schrijven onder meer: ‘Er is bijvoorbeeld veel kritiek op het onheldere, intuïtieve, veelal pragmatische (om niet te zeggen opportunistische) gebruik van geschiedenis in het ontwerpproces.’

De vier hoogleraren tonen begrip, maar ze doen toch een oproep: ‘Een te starre monumentenzorg is maatschappelijk onverantwoord, economisch onhaalbaar en cultureel van weinig toegevoegde waarde. Om hierin verandering aan te brengen is het wenselijk om de erfgoedsector uit haar isolement te halen. Een te starre monumentenzorg is een bedreiging voor het voortbestaan van het erfgoed; eenvoudigweg omdat er geen nieuwe functies en daarom geen economisch draagvlak meer is om gebouwen een nieuw leven te geven.’

Samenhang scheppen lijkt de beste oplossing: ‘Tien jaar Belvederebeleid heeft laten zien dat steden, waarin monumentenzorg organisatorisch en beleidsmatig verweven is met stedenbouw en ruimtelijke ordening, er het beste in slagen het eigen erfgoed te betrekken bij de herprogrammering van de stad.’

Als Amsterdammer die vlakbij het Cultuurpark Westergasfabriek woont, kan ik dat alleen maar onderschrijven.

Download het artikel als pdf: Van gearrangeerd huwelijk tot dynamische verhouding

Edie Peters