‘Sharing ideas, enriching your cultural heritage’
17apr

Gezichtsbedrog

Hij was een Haagse kunstschilder die vervalsingen maakte van schilderijen die van de oude meesters uit de Gouden Eeuw leken te zijn, zoals Frans Hals. Ondertussen maakte hij ook ‘eigen’ werken die aansloten op het impressionisme van de Haagse school. Ik heb het over Han van Meegeren (1889-1947).

De maaltijd van Emmaus

De bekende kunstkenner en collectioneur C. Hofstede de Groot kocht via een bemiddelaar in 1923 een door Van Meegeren nagemaakte Frans Hals. De andere nagemaakte Frans Hals, er waren er twee, werd op Hofstede de Groots advies gekocht door de kunstveilinghouder Fred. Muller & Co. Bij dit laatste schilderij kwam de vervalsing echter aan het licht: het gebruik van modern verfstoffen, twintigste-eeuwse draadnagels onder de verflagen en de samenstelling van de lijm klopte niet.

Hofstede de Groot was vanwege zijn advies genoodzaakt ook de tweede vervalsing te kopen. Bij dit vervalsingsintermezzo werd Van Meegeren echter nooit genoemd. Hij was ondertussen een in Haagse kringen gewaardeerd en tamelijk succesvol kunstenaar geworden. Die kringen hadden moeten weten wat Van Meegeren toentertijd nog meer vervaardigde. Uiteindelijk kwamen zijn vervalsingspraktijken toch aan het licht. Dit gebeurde in oktober 1932, toen de schilder uit Nederland vertrok.

Dit betekende echter niet het einde van zijn vervalsingskunst. Van Meegeren was wijs geworden door het voorval in 1923 en kocht een oud doek, dat hij kon overschilderen. Hij gebruikte zeventiende-eeuwse ingrediënten voor zijn verfstoffen en gebruikte bindmiddelen zoals kunsthars om zo een bedrieglijk antieke craquelure na te bootsen. Zo maakte hij een vrij onbekende Vermeer: De maaltijd van Emmaüs.

Ondanks dat zijn vervalsingskunst werd ontdekt, bleef Van Meegeren er mee doorgaan. Het was voor hem als fietsen, als je het eenmaal hebt geleerd, dan leer je het niet meer af.

Vera Weterings

In de registers van het cursusjaar 1910-1911 werd gestuit op ene H.A. van Meegeren, woonachtig in Scheveningen en 24 jaar oud en toevalligerwijs ook op C. Hofstede de Groot, een leerling in het cursusjaar daarop: 1911-1912. Deze ontdekkingen werd gedaan tijdens het VeleHanden project Alumni KABK. In dit project laat de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) vrijwilligers op de crowdsourcingswebsite VeleHanden.nl de leerling registers uit de 19de en begin 20ste eeuw ontsluiten.

Geïnteresseerd? Lees het nieuwsbericht over het Alumni KABK project of neem een kijkje op VeleHanden.nl.