‘Sharing ideas, enriching your cultural heritage’
07jan

Prioriteiten

In de doorgaans vredige periode tussen Kerstmis en nieuwjaar speelde zich in enkele kranten een potje touwtrekken af over het bewaren van delen van het VOC-archief in de Indonesische hoofdstad Jakarta. Interessant omdat het een van de wezensvragen van archiveren zichtbaar maakt: wat bewaren we en wat niet?

Hendrik Niemeijer

Historicus Henk Niemeijer beproefde een typisch geval van noodklok luiden: hij verspreidde het bericht dat de originele archieven van de Verenigde Oost-Indische Compagnie liggen te vergaan. In het nationaal archief in Jakarta ligt zo’n 16 km aan documenten uit de Nederlandse koloniale tijd, waarvan 2,5 kilometer VOC-materiaal uit de 17de en 18de eeuw.

Niemeijer rapporteert barre omstandigheden, onder meer in dagblad Trouw: ‘Er zijn temperatuurwisselingen, het is er veel te vochtig en te stoffig. De aantasting van het papier gaat daardoor veel sneller; elk jaar verdwijnen tientallen meters aan archief. Ook kan je sommige documenten nog maar één keer lezen, want als je de bladzijde omslaat kan het in kleine stukjes uiteenvallen en is het weg.’

De bezorgde historicus werkt aan een project om het material te digitaliseren. Dat wordt voor een belangrijk deel gefinancierd door de Corts Foundation. Maar Niemeijer zou graag zien dat er meer gelden vrijkomen zodat het scannen en beschrijven sneller kan.

Nu zou je kunnen denken dat die archieven heel belangrijk zijn, maar als je even rondkijkt zie je dat er al heel veel VOC-archieven worden bewaard. Het overgrote deel van wat zich in Nederland bevindt is in beheer van het Nationaal Archief.

Algemeen Rijksarchivaris en directeur van het Nationaal Archief Martin Berendse laat zich niet onder druk zetten door Niemeijer, zo leren we uit zijn reactie. Volgens hem is de staat van het archief in Jakarta grotendeels stabiel te noemen.  Als het gaat om prioriteiten van wat er moet bewaard, kiest Berendse voor andere documenten: ‘We hebben nu weer besprekingen met onze Indonesische collega's over het volgende driejarenproject. We maken samen een lijst van prioriteiten en heel eerlijk gezegd staat het VOC-archief daar niet op. In tegenstelling tot dat materiaal, is het archief uit de negentiende en twintigste eeuw bijvoorbeeld nog niet herverpakt. Als het aan ons ligt, gaan we eerst daarmee aan de slag.’

Trouw:

Inktvraat verwoest VOC-archief

'Toestand VOC-archief is stabiel'

Edie Peters